K

Materiały zamieszczone na stronie są dostępne na na licencji creative commons CC BY SA.
Autor: Sławomir Mojsiuszko

Stanisław Kierbedź (1810-1899) – inżynier, Polak z pochodzenia, generał-major armii rosyjskiej, rzeczywisty radca tajny, pionier budowy żelaznych mostów kratownicowych, najwybitniejszy inżynier mostowy owych czasów. Z jego doświadczeń korzystali budowniczowie Golden Gate.

Ukończył studia na Uniwersytecie Wileńskim i paryską szkołę dróg i mostów. Studiował w Instytucie Górniczym w Petersburgu, gdzie w 1831 roku uzyskał dyplom inżyniera sztuki komunikacyjnej. W latach 1844- 52 kierował budową pierwszego stałego mostu na rzece Newie w Petersburgu, który nazwany został mostem Błagowieszczeńskim, a później na cześć Cara Mikołaja I – Nikołajewskim. S. Kierbedź otrzymał członkostwo w Petersburskiej Akademii Nauk i nominację na generała. Wykładał w Instytucie Górniczym i w innych uczelniach mechanikę stosowaną.

Petersburski dom Kierbedzia był ośrodkiem Polonii, na współpracowników dobierał sobie specjalistów polskiego pochodzenia.

————————————————————————————————————————-

Paweł Kognowicki (1871-1934) – absolwent Petersburskiego Instytutu Inżynierów Cywilnych. W latach 1895-1910 pracował w Jelizawietpolskim Zarządzie Gubernialnym, a następnie wyjechał do Tyflisu. Po rewolucji październikowej wrócił do Baku. W latach 1899-1901 był głównym inżynierem Baku. Uczestniczył w wielu projektach i budowach, m.in. w planowaniu Jelizawietpolu (obecnie Gandża), stolicy guberni jelizawietpolskiej. W Baku był m.in. autorem (wraz z Józefem Gosławskim) teatru Tagijewa.W 1919 roku za poręczeniem ministra spraw wewnętrznych Republiki Azerbejdżanu, Paweł Kogonowicki został członkiem komisji zbierającej materiały do uczestnictwa Azerbejdżanu w paryskiej konferencji pokojowej.

————————————————————————————————————————-

Józef Kognowicki – inżynier, budowniczy kolei na Zakaukaziu. Od 1903 roku – inżynier miejski w Wydziale Budowlanym zarządu miasta Tbilisi. Od 1912 roku – członek Rady Technicznej przy urzędzie namiestnika Kaukazu.

————————————————————————————————————————-

Wilhelm Franciszek Kowalski (1868-?) – urodził się w Tbilisi, tam też ukończył szkołę średnią. Studiował w Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych (1889-1991) oraz w Instytucie Inżynierów Cywilnych (1891-1897). Pracował w Moskwie, potem jako technik w guberni moskiewskiej (1901-1903), wykładał w Moskiewskiej Szkole Inżynieryjnej. Był architektem miejskim w Suchumi (1904-1912) oraz architektem gubernialnianym w Piatigorsku (1912-1913). Najważniejsze prace: budynek gimnazjum żeńskiego w Piatigorsku, kamienice czynszowe w Moskwie przy ulicy Siwtsew Wrażek 42, zaułku Bolszego Karetnego 15, rozbudowa przytułku dla ubogich przy ulicy Rossolino 10 w Moskwie.

————————————————————————————————————————-

Stefan Kryczyński (1874–1923) – urodził się w Kaskiewiczach w guberni wileńskiej. W 1897 roku ukończył Instytut Inżynierów Cywilnych w Petersburgu. W latach 1905–1906 zaprojektował cerkiew domową w domu wielkiej księżnej Olgi Aleksandrowny w Petersburgu. W latach 1906–1907 Kryczyński zaprojektował na zamówienie księżnej E. Woroncowej-Daszkowej stajnie w Pargołowie niedaleko Petersburga. W 1909 roku Stefan Kryczyński współpracował przy konkursowym projekcie wielkiego meczetu katedralnego w Petersburgu, którego budowę wspomagał emir Buchary. Kryczyński zaprojektował i zbudował jego pałacyk w Petersburgu (1913-1914). Zaprojektował też cerkiew św Mikołaja z Miry.

W 1907 roku powstał Dom Ludowy w Tbilisi, obecnie siedziba Państwowego Teatru Akademickiego Mardżaniszwili.

W 1909 roku został ogłoszony konkurs na projekt wielkiego meczetu katedralnego w Petersburgu. W 1910 roku Kryczyński zwiedził Samarkandę, studiował budownictwo meczetów. W konkursie zwyciężył projekt N. Wasiljewa, w realizacji którego uczestniczyli A. Gogen i S. Kryczyński. Zostały w nim wykorzystane elementy jednego z mauzoleów w Samarkandzie. Sponsorował to budownictwo emir bucharski, który wykupił ziemię pod meczet. Zamówił też pałacyk dla siebie. Dom emira Bucharskiego był zaprojektowany i wybudowany przez Kryczyńskiego w latach 1913–1914 na Prospekcie 57 Kamiennoostrowskim 44/46, w Petersburgu. Później (w latach 1915–1923) budowniczy sam mieszkał w tym wielkim budynku, nieco przypominającym pałace włoskie z XVI wieku. Według projektu Kryczyńskiego w latach 1913–1915, na początku ulicy Połtawskiej została wybudowana cerkiew św. Mikołaja z Miry dla Imperatorskiego Towarzystwa Palestyny.

Od 1917 roku Kryczyński przewodził Komitetowi Technicznemu w Ministerstwie Oświaty Narodowej. Od 1920 roku był profesorem na Politechnice Krasnodarskiej, od 1921 roku wykładowcą historii architektury w Instytucie Inżynierów Cywilnych w Piotrogrodzie. Jako architekt pracował do końca życia, kierując Urzędem Architektoniczno-Budowlanym przy gubernialnym Komitecie Gospodarki Komunalnej, który łączył wszystkich architektów miasta.

Inne znane obiekty zaprojektowane przez Stefana Kryczyńskiego to:

– modernistyczny dom malarza-karykaturzysty Szczerbowa w Gatczynie (1910–1911);

– kompleks zabudowań „Fiodorowskij gorodok” w Carskim Siole;

– meczet w Wilnie.

————————————————————————————————————————-

Ignacy Krzyształowicz – naczelny architekt gubernii jelizawietpolskiej (obecnie Gandża). W 1873 roku sporządził nowy plan generalny Jelizawietpola – miasto zyskało przejrzyste rozplanowanie, co w prowincjonalnych ośrodkach Kaukazu Południowego należało do wyjątków. Krzyształowicz zaprojektował w Jelizawietpolu i okolicach wiele domów mieszkalnych i pałacyków.

————————————————————————————————————————-

Walerian Kulikowski (1835–1910) – urodzony w Wilnie, absolwent Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych. Pracował w Kownie, Wilnie, Irkucku (zaprojektował tam m.in. polski kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny), a później w Kijowie, gdzie stał się naczelnym architektem Kolei Południowo-Zachodniej. Projektował budynek zarządu kolei (1887–1889) przy ul. Łysenki 8, budynki na stacjach Fastów, Żmerynka, Wołoczysk i magazyny w porcie Odessa. Jego najsłynniejszym dziełem jest dworzec Koziatyn (1888–1890), który do dziś uchodzi za jeden z najciekawszych budynków kolejowych na świecie. Walerian Kulikowski zaprojektował również pałac Chojeckich we wsi Tomaszówka pod Kijowem (1903-1910), o architekturze na tyle ciekawej, że dziś mieści się w nim prawosławny klasztor.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s